ΑΙΘΟΥΣΕΣ

Στο μέσο του Φιλωτίου, του μεγαλύτερου χωριού της Νάξου, υψώνεται επιβλητικός ο ενοριακός Ιερός Ναός της Κοιμήσεως Θεοτόκου.

Στην ευρύτερη ναξιακή κοινωνία η εκκλησία είναι γνωστή ως «Η Παναγία η Φιλωτίτισσα». Πρόκειται για ένα επιβλητικό αρχιτεκτονικό ναοδόμημα, η θεμελίωση του οποίου, στις αρχές του 18ου αιώνα, συνοδεύεται από μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ιστορική παράδοση.

Στα νότια του Ιερού Ναού, αμέσως μετά το μεγάλο πλακόστρωτο προαύλιό του, βρίσκεται το Εκκλησιαστικό και Λαογραφικό Μουσείο Φιλωτίου, μέσα σε ένα μεγάλο πετρόκτιστο κτήριο του 18ου αιώνα. Ο χώρος ήταν κτήμα της αρχοντοπούλας Παντεστού Μπαρότση, η οποία το δώρισε το 1720 στην Παναγία για να κτισθεί εκεί ελαιοτριβείο για το λάδι των καντηλιών της εκκλησίας.

Σήμερα σώζονται αρκετά κατάλοιπα των δύο ελαιοτριβείων που λειτούργησαν στον χώρο, το ένα μάλιστα μέχρι τη δεκαετία του 1950. Αργότερα, πάνω από τα ελαιοτριβεία κτίσθηκαν αίθουσες που χρησιμοποιήθηκαν ως σχολείο και γι’ αυτό αποκαλούνται μέχρι σήμερα «Παλιό Σχολειό».

Οι χώροι του Παλιού Σχολειού έχουν πλέον διαμορφωθεί στο Αρχονταρίκι, το οποίο χρησιμοποιείται για την υποδοχή και το κέρασμα επισκεπτών, καθώς και στη μεγάλη Αίθουσα πολιτιστικών εκδηλώσεων. Στην είσοδο του υπαίθριου χώρου υψώνεται ένα κωδωνοστάσι λαϊκής αρχιτεκτονικής, όπου βρίσκεται το περίφημο «Καμπανάκι του Σχολειού».

Κάτω από το Παλιό Σχολειό βρίσκονται οι χώροι που φιλοξενούν το Εκκλησιαστικό και Λαογραφικό Μουσείο. Πρόκειται για τέσσερεις ανισόπεδους χώρους που επικοινωνούν μεταξύ τους. Στο εσωτερικό τους δεσπόζουν οι πετρόκτιστες καμάρες, τα παραδοσιακά «βόρτα», που στηρίζουν την οροφή και δημιουργούν μια αυθεντική και υποβλητική εκθεσιακή ατμόσφαιρα.